บาลีอักษรธรรม อีสาน | เอกลักษณ์ภาษาและศิลป์แห่งพระพุทธศาสนา

Last updated: 24 ม.ค. 2569  |  116 จำนวนผู้เข้าชม  | 

บาลีอักษรธรรม อีสาน | เอกลักษณ์ภาษาและศิลป์แห่งพระพุทธศาสนา

ภาษาบาลีแบบอีสานมีอยู่จริง และมีเอกลักษณ์สูงมาก โดยเฉพาะที่เรียกกันว่า "บาลีอักษรธรรม"
หลักๆ คือในสมัยก่อน เวลาพระหรือปราชญ์ชาวอีสานจะบันทึกบทสวดบาลี ท่านจะไม่ใช้ตัวสะกดแบบไทยที่เราเห็นกันทุกวันนี้ แต่จะใช้ "อักษรธรรมอีสาน" จารลงในใบลาน ซึ่งตัวอักษรจะมีลักษณะกลมมน ดูสวยงามและขลังไปอีกแบบ
ส่วนเรื่องการออกเสียง จะสังเกตได้ว่าคนอีสานสมัยก่อนท่านจะมีสำเนียงเฉพาะตัว เช่น การออกเสียงตัว "ส" เป็นเสียง "ซ" หรือการสวดที่มีทำนองเอื้อนแบบ "สรภัญญะพื้นบ้าน" ซึ่งฟังแล้วจะได้ความรู้สึกที่นุ่มนวลและจริงใจตามสไตล์ไทบ้าน
สรุปสั้นๆ คือ เป็นการนำภาษาบาลีอันศักดิ์สิทธิ์ มาบันทึกและถ่ายทอดผ่านตัวอักษรและสำเนียงที่เป็นรากเหง้าของคนอีสานนั่นเอง
มีบทสวดสั้นๆ ที่คนอีสานคุ้นเคยมาฝากด้วย
เช่น บทกราบพระ 5 ครั้ง แบบสำเนียงอีสานดั้งเดิม (ที่มักจะสวดตามวัดในชนบท)
​คำบาลี: นโม ตสฺส ภควโต...
​สำเนียงอีสาน: มักจะออกเสียงพยัญชนะบางตัวต่างไป เช่น ตัว "ภ" (ภะ) บางครั้งจะออกเสียงหนักและมีเอื้อนตามจังหวะท้องถิ่น หรือถ้าเป็นบทสวดสรภัญญะ จะได้ยินเสียงที่สูงต่ำชัดเจนกว่าการสวดแบบภาคกลาง
คำว่า "กราบพระ 5 ครั้ง" ในทางธรรมเนียมอีสานและล้านนา มักจะหมายถึง การกราบแบบเบญจางคประดิษฐ์ ที่เราคุ้นเคยกันนี่แหละ
​แต่ความพิเศษคือ ในพิธีกรรมทางอีสานโบราณ หรือเวลาทำวัตรเย็นตามวัดป่าในแถบนั้น
จะมีการกล่าวคำบูชาที่ครอบคลุม "5 พระรัตน" หรือ "5 คุณ" หลักๆ ดังนี้
​กราบครั้งที่ 1: บูชาพระพุทธเจ้า
​กราบครั้งที่ 2: บูชาพระธรรม
​กราบครั้งที่ 3: บูชาพระสงฆ์
​กราบครั้งที่ 4: บูชาคุณบิดามารดา (พระอรหันต์ของลูก)
​กราบครั้งที่ 5: บูชาคุณครูอุปัชฌาย์อาจารย์
​ทำไมต้อง 5 ครั้ง?
​ในวัฒนธรรมอีสานจะให้ความสำคัญกับ "ความกตัญญู" สูงมาก การกราบ 5 ครั้งจึงเป็นการแสดงความเคารพต่อผู้มีพระคุณสูงสุดในชีวิตครบถ้วน ซึ่งต่างจากการกราบ 3 ครั้งแบบทั่วไปที่เน้นเฉพาะพระรัตนตรัย
บทสวดที่มักใช้ (แบบย่อ)
​เวลาคนเฒ่าคนแก่ท่านพาหลานกราบก่อนนอน ท่านมักจะให้กล่าวสั้นๆ เป็นภาษาบาลีผสมไทย (หรือภาษาธรรม) ว่า:
​อรหัง สัมมา... (กราบพระพุทธ)
​สวากขาโต... (กราบพระธรรม)
​สุปฏิปันโน... (กราบพระสงฆ์)
​มุตตา มะมา มาตาปิตุโร... (กราบพ่อแม่)
​อาจาริยะ คุณัง... (กราบครูบาอาจารย์)
​การกราบแบบนี้ถือเป็นกุศโลบายที่น่ารักมาก เพราะเป็นการฝึกให้เรานึกถึงพระคุณของคนใกล้ตัวไปพร้อมๆ กับพระศาสนา


​#กราบพระ5ครั้ง #เบญจางคประดิษฐ์ #วิถีอีสาน #คุณบิดามารดา #ความกตัญญู #ธรรมเนียมโบราณ
#บาลีอีสาน #อักษรธรรมอีสาน #มรดกอีสาน #เรียนรู้ภาษาถิ่น #ใบลานอีสาน #วัฒนธรรมอีสาน

 

 

 

 

 

สั่ง ชุดปฏิบัติธรรมสีขาว ช้อปปี้ 

 

สั่งซื้อชุดปฏิบัติธรรมสีขาว ที่ลาซาด้า 


 

Powered by MakeWebEasy.com
เว็บไซต์นี้มีการใช้งานคุกกี้ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและประสบการณ์ที่ดีในการใช้งานเว็บไซต์ของท่าน ท่านสามารถอ่านรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว  และ  นโยบายคุกกี้